De morele dijk

Hogere dijken maken samenlevingen niet vanzelf veiliger. Soms maken ze hen brozer.  Bescherming kan ook nieuwe risico’s met zich meebrengen, juist wanneer zij succesvol is.

Als veiligheid iets wordt dat we bezitten en wordt overgedragen aan grote systemen op afstand, kan gemakkelijk worden vergeten dat bescherming een activiteit is die onderhoud vereist. We onderzoeken deze these aan de hand van vier rampen die fungeren als spiegels. De overstroming van de Mississippi in 1927 toont aan dat ongelijk verdeelde bescherming het vertrouwen kan schaden, juist wanneer dat vertrouwen hard nodig is. De kernramp in Fukushima in 2011 laat zien dat een systeem dat alles over zichzelf denkt te weten, blind kan worden voor wat erbuiten valt. In 2004 redde een wiegelied op het eiland Simeulue bij Sumatra meer levens dan een formeel waarschuwingssysteem. In Odisha, India, ontwikkelde een deelstaatsbestuur na de supercycloon van 1999 in veertien jaar een aanpak die later veel levens redde.

Deze vier spiegels laten zien dat dijken en waarschuwingssystemen pas werkelijk werken wanneer zij deel worden van een gedeelde praktijk waarin mensen elkaar vertrouwen en weten wat er op het spel staat.

Daarom staat in dit boek de spanning centraal tussen de taal van de berekening en die van de betekenis. Hun verbinding maakt een samenleving minder kwetsbaar, hun scheiding maakt de morele dijk broos.

Dr. Annemiek Schilpzand is universitair docent aan de Universiteit voor Humanistiek. Zij doet onderzoek naar maatschappelijke veerkracht, sociale cohesie en de manieren waarop samenlevingen omgaan met kwetsbaarheid en onzekerheid. In haar recente werk richt zij zich onder meer op rampen, complexiteit en de morele voorwaarden waaronder bescherming, herstel en samenleven mogelijk blijven.