De geboorte van de tragedie

De geboorte van de tragedie, voor het eerste verschenen in 1871, is een lofzang op Richard Wagners ‘muziekdrama’. De grote componist dacht eenwording van Duitsland tot stand te brengen door een combinatie van muziek en tragedie, naar model van de klassieke Griekse tragediefestivals. Impulsen moesten uitgaan van jaarlijks terugkerende muziekfestivals in Bayreuth. Nietzsche schreef het succes van de klassieke tragedie én van Wagners opera toe aan de tegengestelde krachten van het dionysische (muziek, droom en roes) en het apollinische (taal, handeling en plastiek).
 
Het eerste Bayreuthfestival, in 1876, was voor Nietzsche een desillusie. Wagners revolutionaire pretenties bleken grootspraak. Nietzsche was woedend en verbrak elk contact. Maar hij handhaafde de tegenstelling tussen Dionysus en Apollo en verklaarde dat de wisselwerking tussen de twee Griekse goden niet alleen ten grondslag ligt aan de Griekse tragedie, maar aan de Europese cultuur en het menselijk bestaan in het algemeen. Daardoor is De geboorte van de tragedie een filosofisch hoogtepunt dat nog niets aan actualiteit heeft ingeboet.
 
‘Niet alleen de tragedie, het hele bestaan en de hele wereld vat Nietzsche op als een kunstwerk. Esthetiek en metafysica vallen bij hem samen.’  – Arnold Heumakers in NRC
 
Friedrich Nietzsche (1844-1900) is een van de grootste en invloedrijkste denkers aller tijden. Anderhalve eeuw geleden kwam hij tot een diagnose van de Europese samenleving en cultuur die altijd actueel is gebleven. De dood van God, de herwaardering van alle waarden, amor fati, de eeuwige terugkeer van het gelijke, de laatste mens en de wil tot macht – de grote ideeën van Nietzsche zijn niet weg te denken uit onze cultuur en ons denken.