Hervorming of revolutie?

Hervorming of Revolutie? is Rosa Luxemburgs bijdrage aan een ­debat dat de socialistische beweging van haar tijd verscheurde en dat ­daarna steeds in nieuwe vormen opleefde: is een post-kapitalistische maatschappij bereikbaar via stapsgewijze verandering, of alleen door radicale sociale revolutie?

De 27-jarige Luxemburg schreef met dit boek een van de krachtigste pleidooien voor fundamentele sociale transformatie. Meer dan ­honderd jaar na de oorspronkelijke uitgave in 1899 heeft het zijn scherpte niet verloren, integendeel: haar ­analyse van de grenzen van hervormingspolitiek biedt verrassend ­actuele aanknopingspunten voor kritiek op het hedendaagse globale kapitalisme.

Rosa Luxemburg (1871-1919) werd geboren in Russisch-Polen in een Joods gezin. Als vluchtelinge in Duitsland groeide ze uit tot een van de bekendste woordvoerders van de marxistische linkervleugel van de sociaal-democratie. Productief en scherp schreef ze over ­socialistische strategie, economische theorie en haar onverzoenelijke verzet tegen de wereldoorlog. Dat verzet had een prijs: een toespraak tegen de oorlog bracht haar in 1915 ­achter de tralies. Pas de Duitse revolutie van november 1918 zette haar definitief op vrije voeten. Ze stortte zich onmiddellijk in het ­revolutionaire werk in Berlijn, waar leden van een rechtse militie haar twee maanden later vermoordden.