Appels met peren vergelijken?

Hoe kunnen we meten welke impact schrijvers in de achttiende eeuw hebben gehad? Welke werken circuleerden er in deze tijd en hoe pasten ze in de toenmalige boek- en leescultuur? Een belangrijke bron om deze vragen te beantwoorden zijn de honderden veilingcatalogi van privébibliotheken uit de achttiende-eeuwse Republiek. In de vijfendertigste editie van de Van Selmlezing gebruiken we deze bronnen voor particulier boekbezit om de commercieel meest succesvolle boeken en auteurs uit het verleden te identificeren. We doen dit aan de hand van het moderne begrip middlebrow en het daaraan verwante begrip bestseller.Een fundamenteel methodologisch komt daarmee aan de orde: is het wel mogelijk om transnationale en diachrone vergelijkingen te maken? En zo ja, welke expertise en (digitale) gereedschappen zijn daarvoor nodig? Deze verkenning levert soms verrassende inzichten op over ‘vergeten’ bestsellers, over het belang van religieuze boeken en van narratief proza en over specifieke lezersgroepen in de Republiek zoals vrouwen en de leden van de Sefardische elite. Ten slotte maakt het begrip middlebrow zichtbaar welke rol boeken speelden in de processen van culturele democratisering die kenmerkend waren voor de Verlichting, waarbij auteurs en uitgevers in de achttiende eeuw actief bezig waren de smaak van het publiek te vormen om een nieuw lezerspubliek te creëren.