De accordeonist

In deze literaire reportage uit 2004 volgt Scherer de Oekraïense muzikant Vladimir Aleksandrovitsj Kolenko, die in de Berlijnse metro speelt en zijn vrouw en drie kinderen onderhoudt met het weinige geld dat voorbijgangers hem toewerpen. 




Na de val van de Sovjet-Unie raakt Vladimir Aleksandrovitsj Kolenko, die als muzikant in de kuuroorden op de Krim een goed bestaan had opgebouwd, werkloos. Om zijn gezin te kunnen blijven onderhouden besluit hij als straatmuzikant zijn geluk in Duitsland te beproeven. Hij worstelt zich door de bureaucratische jungle in Moskou en bereikt na een odyssee door het chaotische post-Sovjetspoorwegnet eindelijk Berlijn, waar hij speelt in koude metrotunnels. Onderdak vindt hij bij eenzame weduwen, van wie de soms al te aanminnige toenaderingspogingen steeds gepaard gaan met het risico weer op straat te belanden. Ten slotte moet hij zelfs van zijn geliefde vrouw scheiden om een nieuwe verblijfsvergunning te krijgen.



De accordeonist, een schitterend voorbeeld van Scherers unieke proza, schetst een leven in een veranderende wereld, waar bestaande zekerheden wegvallen. Als een accordeon ontvouwt ze pagina na pagina het lot van haar ontroerende personages en laat ze de ons omringende realiteit zien, waar we vaak niet goed naar kijken – of luisteren.



Marie-Luise Scherer (1938-2022) schreef tussen 1974 en 1998 reportages voor Der Spiegel, waaronder het veelgeprezen De grenshonden (Oevers, 2025); teksten die werden erkend als juweeltjes van literaire journalistiek. Ze ontving talloze onderscheidingen, zoals  de Ludwig-Börneprijs in 1994, de Italo- Svevoprijs in 2008 en de Heinrich Mann-prijs in 2011. Na haar dood werd in een overlijdensbericht gesproken over haar ‘Flaubertiaanse toewijding aan zinnen en woorden’. Over de beknoptheid van haar stijl zei ze: ‘Twee goede zinnen op één dag zijn een zegen.’



De pers over De grenshonden:

‘Een juweel van literaire journalistiek: Marie-Luise Scherer over het leven van een waakhond in de ddr.’
Steven van Ammel in De Standaard 




‘Je vergeet die honden nooit meer, het is prachtig geschreven.’

Jeroen Vullings in Nieuwsweekend