Spel in psychotherapie

Ashmatov praat met Boris door de telefoon. Ashmatov is een witte, Siberische pluchen tijger en Boris is een jongen van drie jaar. De een woont in Kiev, de ander woont tijdelijk in Nederland. Het maakt Boris niks uit dat Ashmatov praat met behulp van de verdraaide stem van zijn moeder. Voor hem is de tijger net echt en beter toegankelijk: een speelvriend met wie hij zijn boosheid kan delen. Over de oorlog. Over moeten vluchten. Over het feit dat ze 2000 km van elkaar verwijderd zijn. Ashmatov met zijn moeder in Kiev en Boris met oma in Nederland. Deze speelse, maar serieuze telefonische interactie is spel. Het net-echte aspect van spel, samen met het lichtvoetige accent, zorgt bij Boris voor ontspanning in zijn lichaam en in zijn hoofd, waardoor hij contact kan maken met zijn moeder. Drie maanden lang lukte het oma en moeder niet om hem aan de telefoon te krijgen. Met Ashmatov in beeld als gesprekspartner lukt het wel. Dit is de kracht van verbeeldend spel: net echt, vrolijk en serieus tegelijkertijd en affectief/relationeel verbindend.

De speltheorie licht toe hoe dit werkt, wat de werkzame factoren van spel zijn. Die kennis, samen met kennis uit de neurobiologie, biedt een overtuigend pleidooi om in psychotherapie bij kinderen gebruik te maken van spel als port of entry. Die spelkenmerken en de neurobiologische kennis over het functioneren van de hersenen zijn echter van toepassing op alle leeftijden. Vandaar dat spel met adolescenten en volwassenen ook een plek heeft in dit boek. Verder komen aan de orde: de historie van spel in psychotherapie, de theorie over spel, neurobiologische kennis, evidentie voor speltherapie, het cultureel sensitieve kader van de huidige hulpverlening, ouder-kindspel, spel met vluchtelingengezinnen, spel met adolescenten en volwassenen, het driesessiemodel, het spelgenogram, ‘een wereld in het zand maken’, schematherapie met spel en spel in supervisie. De puur technische hoofdstukken gaan over speltechnieken, de analyse van een spelsessie en soorten spel. Het laatste deel bestaat uit hoofdstukken waarin per hoofdstuk een casus wordt beschreven en de aanpak en de procesaspecten van een therapie worden uitgewerkt. 

De uitgave is primair geschreven voor kinderpsychotherapeuten, kinderpsychiaters, klinisch psychologen, gz-psychologen en vaktherapeuten; voor hen is het een handboek. Ook zij die betrokken zijn bij de zorg voor het welzijn van kinderen binnen de ggz, de jeugdhulpverlening en het onderwijs – behandelverantwoordelijken, orthopedagogen, leerkrachten en beleidsmakers – zullen in dit boek veel van hun gading vinden.