Het boek van Henoch

Het Boek van de Ethiopische Henoch (1 Henoch) behoort tot de meest invloedrijke, maar ook meest vergeten geschriften uit het vroegjoodse en vroegchristelijke denken. Hoewel het boek uiteindelijk buiten de bijbelse canon is geplaatst, oefende het in de oudheid een aantoonbare invloed uit op zowel joodse apocalyptiek als op het theologische vocabulaire van het Nieuwe Testament. De brief van Judas citeert Henoch expliciet, terwijl kernbegrippen als de Mensenzoon, de Uitverkorene en het kosmische oordeel een duidelijke Henochische achtergrond verraden.

Deze uitgave presenteert een nieuwe Nederlandse vertaling van het Boek van Henoch, gebaseerd op de Ethiopische (Ge’ez) teksttraditie en uitsluitend gebruikmakend van publiek-domeinbronnen. De vertaling wordt voorafgegaan door een uitgebreide historische en theologische inleiding, waarin de ontstaansgeschiedenis, canonieke status en blijvende relevantie van Henoch zorgvuldig worden gesitueerd binnen het bredere kader van het Tweede Tempel-jodendom en de vroege kerk.

In tegenstelling tot latere, sterk antropocentrische zondeconcepten biedt Henoch een kosmisch wereldbeeld waarin het kwaad niet uitsluitend vanuit de mens wordt verklaard, maar ook wordt verbonden met geestelijke machten en grensoverschrijding binnen de hemelse orde. Deze perspectiefverschuiving werpt nieuw licht op bijbelse thema’s als gerechtigheid, oordeel en verlossing, en vormt een onmisbare sleutel tot het verstaan van het intertestamentaire denken waaruit het christendom is voortgekomen.

De vertaling is betekenisgetrouw, terminologisch consistent en bewust licht academisch van toon, waardoor zij geschikt is voor zowel theologische studie als voor geïnteresseerde lezers zonder gespecialiseerde voorkennis. Selectieve annotaties bieden noodzakelijke context zonder de leesbaarheid te verstoren.

Deze uitgave beoogt geen herziening van de canon, maar een verantwoorde herlezing van een tekst die eeuwenlang aan de rand van de traditie heeft gestaan, en juist daarom blijvend uitdaagt. Het Boek van de Ethiopische Henoch nodigt uit tot kritische reflectie op de kosmische dimensies van geloof, gerechtigheid en menselijke verantwoordelijkheid, thema’s die ook in de hedendaagse theologie niets aan actualiteit hebben verloren.